85 Jaar Associatie: Een Verhaal van Volharding, Verbinding en Vernieuwing

Met trots kondigen we aan dat ons label Associatie voor Examinering 85 jaar bestaat! De officiële verjaardag is pas op 18 september en in november zullen we dit uitgebreid vieren met activiteiten rondom het verleden én de toekomst van de Associatie. Tot die tijd blikken we terug op 85 jaar betrouwbare examinering, waarvan de laatste acht jaar als onderdeel van eX:plain.

Oprichting Associatie

Wie snel kan hoofdrekenen, leert dat de Associatie is opgericht in oorlogstijd. Er wordt zelfs wel gezegd dat we ons bestaan aan de bezetting te danken hebben. Voor de oorlog waren er namelijk verschillende verenigingen die vakmanschap toetsten. Zij zagen elkaar als concurrenten. Er was al meerdere keren geprobeerd deze kleine verenigingen bij elkaar te brengen, maar zonder succes. Totdat Nederland werd bezet.

De verenigingen zagen in dat ‘versterking van onze volkskracht door eenheid’ noodzakelijk was. Op 3 februari 1941 werd er een akkoord bereikt. Op 18 september van dat jaar werd de Associatie formeel opgericht onder de naam ‘Nederlandse Associatie voor Practijkexamens’.

Het was een samenwerking van:

• Vereeniging van Leeraren in de Handelswetenschappen
• Federatie van Handels- en Kantoorbediendenverenigingen in Nederland
• Vereeniging van Leeraren in het Boekhouden
• Vereeniging van Leeraren in Talen en Handelscorrespondentie
• Stichting Handelsexamens

In 1947 sloot ook de Vereeniging voor Bedrijfseconomie zich aan. Zij waren vooral in Groningen actief en werden in eerste instantie over het hoofd gezien door de heren van het eerste bestuur die veelal in Amsterdam woonden.

Het eerste bestuur van de Associatie. Deze foto is digitaal gerestaureerd met AI.

De Associatie tijdens de Tweede Wereldoorlog

De Associatie had geen gemakkelijke start in oorlogstijd. Zo probeerden de Duitsers een NSB’er in het bestuur te krijgen door een van de verenigingen van de oprichting failliet te verklaren en onder hun toezicht te plaatsen. De piepjonge Associatie paste snel de statuten aan waardoor dat onmogelijk werd. Ook moesten er telkens creatieve oplossingen gevonden worden om ervoor te zorgen dat de Joodse kandidaten bij ons examen konden blijven doen.

Terwijl de bezetting voortduurde, werd het steeds lastiger om überhaupt nog examens te organiseren. In de notulen die zijn overgebleven uit deze tijd gaat het over tekorten aan papier en inkt, maar ook over platgebombardeerde examenlocaties. Bestuursleden kwamen uit noodzaak te voet naar de vergaderingen in Amsterdam. Contact met het noorden en het zuiden van het land was op den duur onmogelijk. In het zuiden werd tijdelijk een parallel bestuur aangesteld.

Gelukkig werd Nederland bevrijd en kon de Associatie ongehinderd doorgroeien. In 1941 was het meest populaire examen al het examen Boekhouden en ook in 2025 had Basiskennis Boekhouden (BKB®) de meeste afnames!

Jaren ’50 en ‘60

Na de turbulente oprichtingsjaren volgende een periode van stabiele groei. Van de jaren ‘50 en ‘60 zijn niet veel verhalen overgeleverd. Wel hebben we nog boeken vol schriftelijke examens uit deze tijd. Destijds waren er twee afnamemomenten, het winter- en het zomerexamen. Dit waren de piekmomenten. Zalen vol kandidaten kwamen er naar dat ene moment. Dat het goed ging met de Associatie blijkt uit het feit dat we in 1971 de miljoenste kandidaat mochten feliciteren. Deze kandidaat ontving een luxe Parker-set.

De miljoenste kandidaat. Deze foto is digitaal gerestaureerd met AI.

Elektronische rekenmachine en rookverbod

In 1978 vond er een belangrijke verandering plaats: de elektronisch rekenmachine werd toegestaan tijdens de examens. Het bestuur schreef: “Nu de aanschaf van de elektronische rekenmachines voor de kandidaten geen bezwaar meer is en deze hulpmiddelen op de kantoren eveneens worden gebruikt, acht het bestuur de tijd gekomen om het gebruik van deze machines ook op de examens toe te staan.” We zouden het ons nu niet kunnen voorstellen, een examen Financiering zonder rekenmachine.

Maar de tijden waren vroeger anders. Dat blijkt ook uit het feit dat pas in 1983 het roken in de examenruimtes werd verboden. Het was voor kandidaten altijd al verboden, maar de examenleiders en surveillanten waren eerder vrij om er eentje op te steken. Het bestuur van de Associatie merkte terecht op dat ‘de maatschappelijke opvattingen over het roken in de openbare ruimten zich snel wijzigen’.

De Associatie gaat online

Een decennium later volgde een andere grote doorbraak: het internet werd gelanceerd. De website (spelling: WEB-site) www.associatie.nl ging online op 17 oktober 1997. Online inschrijvingen kon de website eerst nog niet aan. De eerste digitale aanmelding geschiedde eigenlijk helemaal niet digitaal. De kandidaat had het formulier op het scherm ingevuld, vervolgens uitgeprint en per post naar het Examenbureau opgestuurd.

Het Examenbureau. Deze foto is digitaal gerestaureerd met AI.

Met het lanceren van de website en (uiteindelijk) de digitale inschrijving, begon men te speculeren over het digitaal afnemen van examens. Met de start van de nieuwe eeuw werd er volop vooruit gekeken. Zou het kunnen, online examinering, flexibele examinering? Een bestuurder van de Associatie zei in het jaar 2000: “Examens op afroep, grote databases waar vragen in zitten. Ja, ik denk dat dit wel gaat gebeuren.” Daar heeft hij gelijk in gekregen. Zo werkt het tegenwoordig!

De grootste horde die deze bestuurder zag is het actueel houden van de vragen. “Stel je eens voor dat je 75 opgaven over loonheffingen hebt. Technisch gezien kan het wel natuurlijk wel, maar op het gebied van loonadministratie hebben we nu eenmaal te maken met zeer snel evoluerende examenstof. Dat updaten gaat dus heel veel tijd, energie en dus geld kosten!” Gelukkig valt dat wel mee. Inmiddels updaten we tweemaal per jaar de vraagbanken met bijvoorbeeld nieuwe minimumlonen en wetswijzigingen.

Een waardevol, algemeen erkend diploma

In 2005 schreef het bestuur: “Wij van de Associatie gaan mee, met u, met de tijd, van nu naar morgen, van morgen naar overmorgen. Wij denken met u mee, denken vooruit, anticiperen, flexibiliseren. Maar wij zullen nooit flexibel worden waar het om onze uitgangspunten gaat: gedegen, modern, praktijkgericht.”

Woorden van de oud-directeur

De Associatie als onderdeel van eX:plain

Blijkbaar zijn we toch niet veel veranderd. Nog altijd zorgen we voor valide en betrouwbare examens, online én op papier. In het test center, op kantoor, op school, bij je thuis, in Nederland en buitenland. We zorgen ervoor dat jij je examen kan afleggen. Alleen het studeren, dat doe je zelf!

In 2015 gingen de Associatie samenwerken met het toen gloednieuwe eX:plain. Het hing toen al in de lucht: we gaan eX:plainers worden. In 2018 werd het officieel, de Associatie als onderdeel van eX:plain. Zo werd de Associatiegeschiedenis onderdeel van de eX:plaingeschiedenis. Samen hebben we nog meer kennis en kunde in huis en kunnen we blijven doen waar we goed in zijn. Al 85 jaar leverancier van vertrouwen.